AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ “DENDROLOGİYA BAĞI” ƏRAZİSİNDƏ XARİCİ KARANTİN TƏTBİQ EDİLƏN ZƏRƏRLİ ORQANİZMLƏR VƏ ONLARA QARŞI MÜBARİZƏ TƏDBİRLƏRİ

Bitkilərin normal inkişafını təmin etmək məqsədi ilə aparılan entomoloji tədqiqatlar zamanı onların inkişafını ləngidən bir çox səbəblər aşkarlanmışdır. Zərərverici orqanizmlərin aparıcı rolu müəyyən edilmişdir. Onlardan ən təhlükəliləri Qara yalançı qalxanlı yastıca (Parasaissetia nigra Nietner) və Qırmızı palma böcəyi (Rhynchophorus ferrugineus Oliver) hesab olunur. Bu potensial zərərvericilər həmçinin xarici karantin obyektidir. Bizim araşdırma sahəsində aşkar etdiyimiz bitki zərərvericilərinin bioekoloji xüsusiyyətləri öyrənilmiş və onlara qarşı mübarizə üsulları sınaqdan keçirilmişdir. Hazırda mövsüm ilə əlaqəli olaraq zərərverilicilər sükunət dövrünü keçirir. Lakin buna baxmayaraq müşahidələr davam etdirilir.

Ədəbiyyat siyahısı

1. https://en.wikipedia.org/wiki/Parasaissetia_nigra
2. Miller, D., Rung, A., Parikh, G., Venable, G., Redford, A.J., Evans, G.A., Gill , R.J.(2014). Edition 2, ScaleInsects.

3. Eliahu Swirski, Manes Wysoki. (1997). In World Crop Pests. Soft Scale Insects their Biology, Natural Enemies and Control, ScienceDirect.
4. Mazzeo, G., Nucifora, S., Lonqo, S. (2020). Bülleten OEPP/EPPO Bulletin. Cilt.50 No.2, s. 295-298.
5. Leonardo Leite Fialho Júnior, Isabel Carolina de Lima Santos, Alexandre dos Santos. (2019). First Report of Parasaissetia nigra in Khaya ivorensis Seedlings in BrazilLeonardo, Research Gate.

6. https://www.landcareresearch.co.nz/discover-our-research/biodiversity-biosecurity/plants-invertebrates-fungi-and-bacteria/invertebrate-systematics/scale-insects/factsheets/parasaissetia-nigra/

7. Abdul-Rassoul, M.S., Al-Mallo, I.M. (2016). Fırst record of Nıgra scale, Parasaıssetıa nıgra (Nıetner, 1861) (Hemıptera; Coccıdae) as a pest of fıg trees ın Iraq.
8. Yen-Po Lin, Robert, D., Edvards, Takumasa Kondo, Thomas, L., Semple, Lyn G. Cook. (2017). Species delimitation in asexual insects of economic importance: The case of black scale (Parasaissetia nigra), a cosmopolitan parthenogenetic pest scale insect, Plos One.
9. İsmayıl-zadə, N.N., Qasımov, A.Q., Məmmədova, A.S., Tağıyev, M.M., Mehdiyev, İ.T., Əliyeva, İ.F. (2018). Atlas. Azərbaycan Respublikası üçün əhəmiyyətli zərərli orqanizmlər. Bakı. http://www.pest-atlas.az/Images.aspx?Page
10. https://elibrary.ru/item.asp?id=28309323

11. https://cyberleninka.ru/article/n/novyy-opasnyy-karantinnyy-vreditel-krasnyy-palmovyy-
dolgonosik-rhynchophorus-ferrugineus-a-g-olivier-1791-v-azerbaydzhane

12. Naji Mordi Al-Dosary, Shoki Al-Dobai, Jose Romeno Faleiro. (2016). Revıew on the management of Red palm weevıl Rhynchophorus ferrugıneus Olıvıer ın Date palm phoenıx dactylıfera l, Emirates Journal of Food and Agriculture.
13. Abdel-Bakya, N. F., Motaweia, M.I., Al-Nujiband, A.A.S., Aldeghairia, M.A., Al-Shurayme, L.A.M., Alharbie, M.T.M., Alsohima, A.S., Rehana, M. (2023). Detection of adaptive genetic diversity and chemical composition in date palm cultivars and their implications in controlling red palm weevil, Rhynchophorus ferrugineus Oliver, Brazilian Journal of Biology.
14. Şaməddin Qəhramanov, Aqil Qasımov, Hüseyn Məmmədov. (2021). Elm və Həyat jurnalı. Abşeronda Finik palmasının zərərvericisi – Qırmızı palma böcəyi. 20.12.21. No 4 (474), 2021, s. 116-117.